ITO Thailand Hygiene Blog

Aug 06 2026

ปัญหาฝุ่นในโรงงานสำคัญกว่าที่คุณคิด

ปัญหาฝุ่นในโรงงานสำคัญกว่าที่คุณคิด ไม่ใช่แค่คุณภาพสินค้า แต่กระทบคุณภาพชีวิตของพนักงานโดยตรง

            ในอุตสาหกรรมอาหาร ยา อาหารเสริม ไปจนถึงเครื่องสำอาง ปัญหาเรื่องฝุ่น เกิดได้ทั้งจากฝุ่นจากสิ่งแวดล้อมภายนอก และฝุ่นของตัววัตถุดิบเอง ซึ่งไม่ได้มีผลเฉพาะต่อคุณภาพ อายุการเก็บ และความปลอดภัยของสินค้าเท่านั้น แต่ยังส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพของพนักงาน ผ่านการสะสมของฝุ่นในระบบทางเดินหายใจอีกด้วย ดังนั้น การควบคุมฝุ่น จึงมีความสำคัญเป็นอย่างมาก

แหล่งกำเนิดฝุ่นในโรงงาน

ฝุ่นในโรงงานเกิดขึ้นได้จากหลายจุด โดยเฉพาะในกระบวนการผลิตที่ต้องใช้วัตถุดิบชนิดผงจำนวนมาก

            •ฝุ่นจากสิ่งแวดล้อม เช่น ควันจากกระบวนการเผาไหม้ ฝุ่นละอองในอากาศ ฝุ่นดิน พาเลต หรือกล่องลัง เป็นต้น

            •ฝุ่นจากวัตถุดิบ เช่น ผงแป้ง เครื่องเทศ ผงยา วัตถุเจือปน ซึ่งฝุ่นผงเหล่านี้ มีความละเอียดและเบา หากพบกับขั้นตอนที่ทำให้ฝุ่นฟุ้งกระจาย เช่น การเทวัตถุดิบออกจากถุง การชั่ง การร่อน การผสม ไปจนถึงการบรรจุ สามารถทำให้ฝุ่นเกิดการฟุ้งขึ้นในอากาศ และเป็นละอองที่พนักงานสูดดมเข้าไปได้

            •ฝุ่นจากเสื้อผ้าพนักงาน เสื้อผ้าของพนักงานอาจมีขุยผ้าเป็นที่มาของฝุ่น หรือเป็นตัวกลางในการนำพาฝุ่นจากภายนอกเข้าสู่ในพื้นที่ผลิต

ปัญหาสุขภาพจากฝุ่นในโรงงานอาหาร

            เมื่อพนักงานสูดอนุภาคฝุ่นเข้าไปในระบบทางเดินหายใจ อนุภาคจะเคลื่อนที่เข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ ฝุ่นผงขนาดใหญ่อาจติดอยู่ที่จมูกและหลอดลมส่วนบน ในขณะที่ฝุ่นละเอียดอาจลงไปได้ลึกกว่านั้น ทำให้เกิดการระคายเคือง ไปจนถึงการเกิดภูมิแพ้ได้ ยิ่งถ้าฝุ่นผงเป็นวัตถุดิบที่มีน้ำมันหอมระเหยหรือรสเผ็ด เช่นกลุ่มของผงเครื่องเทศ ยิ่งเสี่ยงต่ออาการระคายเคือง ไอ ระคายคอ น้ำมูกไหล ไปจนถึงแน่นหน้าอกได้

            ในระยะยาว พนักงานอาจมีความเสี่ยงที่จะเกิดโรค เช่น โรคหลอดลมอักเสบเรื้อรังหรือปัญหาปอด รวมไปถึงภาวะแพ้ต่อสารบางชนิดตลอดชีวิต (Sensitization)

            หนึ่งในเคสที่พบบ่อยคือภาวะ Baker’s asthma หรือโรคภูมิแพ้ที่มักเกิดในกลุ่มบุคลากรที่ทำงานเกี่ยวกับเบเกอรี่ โดยอาการแพ้นี้ เกิดจากการแพ้โปรตีนพบในธัญพืชหรือวัตถุดิบ Baatjies &  Jeebhay (2013) [1] ได้รวบรวมงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง พบว่าสารก่อภูมิแพ้หลัก มาจากโปรตีนในแป้งสาลี แป้งไรย์ และเอนไซม์ที่พบในวัตถุเจือปนอาหาร และเอนไซม์จากเชื้อราที่ปนเปื้อนอยู่ในวัตถุดิบ (fungal a-amylase) นอกจากนี้ยังมีสารอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น แป้งชนิดื่อน ๆ ถั่ว งา ไข เชื้อรา และยีสต์ โดยผู้ที่มีความเสี่ยงสูง คือผู้ที่ต้องสัมผัสกับฝุ่นผงวัตถุดิบเหล่านี้ตลอดเวลา เช่น ผู้รับหน้าที่ผลิตแป้งโดว์และขึ้นรูปขนมปัง ที่ต้องเกี่ยวข้องกับการร่อนแป้ง ชั่งน้ำหนัก การผสม การปัดแป้งขึ้นรูป และการทำความสะอาด

Step-mat: นวัตกรรมช่วยลดการปนเปื้อนฝุ่น

            รองเท้าเป็นหนึ่งในตัวพาสำคัญในการทำพาฝุ่นและสิ่งสกปรก จากพื้นที่หนึ่งไปในอีกพื้นที่หนึ่ง ดังนั้น หากต้องการควบคุมบริเวณที่มีฝุ่น การดูแลความสะอาดของรองเท้ามีความสำคัญเป็นอย่างมาก

            โรงงานส่วนมากอาจมีการใช้ Sticky mat หรือแผ่นกาวดักฝุ่น ที่สำหรับเดินเหยียบผ่าน แต่แผ่นกาวชนิดนี้ จะหมดประสิทธิภาพอย่างรวดเร็ว และต้องมีการลอกเปลี่ยนที่บ่อยครั้งเพียงพอ จึงจะสามารถดักจับฝุ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

            เพื่อแก้ปัญหานี้ Step-mat จึงได้ถูกออกแบบขึ้น โดยใช้แผ่นยูริเทนเจลที่มีความหนานุ่ม และเหนียวเพียงพอที่จะดักจับฝุ่นและสิ่งสกปรกใต้พื้นรองเท้า และสามารถทำความสะอาดได้ง่ายด้วยน้ำ ทำให้สามารถนำมาใช้บ่อยได้เท่าที่ต้องการโดยไม่เพิ่มต้นทุน

Product Highlight

            •ทำความสะอาดได้บ่อยเท่าที่ต้องการ โดยไม่เพิ่มต้นทุน เพียงล้างหรือถูด้วยน้ำและรอให้แห้ง

            •สามารถใช้งานได้ยาวนาน 1-2 ปี (ขึ้นกับสภาวะในการใช้งาน) ลดภาระการจัดซื้อ

            •ลดปริมาณขยะรายวันอย่างชัดเจน

            •เจลมีความหนา ช่วยดักฝุ่นในร่องรองเท้าได้มีประสิทธิภาพกว่า

            •ใช้ได้กับรถเข็นน้ำหนักสูงสุดถึง 100 กิโลกรัม (สอบถามเพิ่มเติมสำหรับ รุ่นสำหรับโฟล์คลิฟท์)

ตารางเปรียบเทียบโซลูชั่นกำจัดฝุ่น ระหว่างแผ่นกาวและ Step-mat

Step Mat พรมดักฝุ่นชนิดล้างน้ำ

            นอกจาก Step-mat แล้ว เรายังมีโซลูชันอื่น ๆ ที่น่าสนใจสำหรับการจัดการฝุ่นและความสะอาดในพื้นที่ทำงาน  ท่านสามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมหรือติดต่อเรา เพื่อปรึกษาและรับโซลูชันที่ออกแบบเฉพาะให้เหมาะสมกับงานของท่าน

เอกสารอ้างอิง

            1.Baatjies, R., & Jeebhay, M. F. (2013). Baker’s allergy and asthma-a review of the literature: allergies in the workplace. Current Allergy & Clinical Immunology26(4), 232-243.

Related Post