Regulatory Update อาหาร ปี 2568

อัปเดตประกาศ อย. ล่าสุดที่ผู้ประกอบการควรติดตาม

            ในปี 2568 มีการออกและปรับปรุง ประกาศกระทรวงสาธารณสุขด้านอาหารหลายฉบับ ครอบคลุมประเด็นสำคัญตั้งแต่การนำเข้าอาหารบางชนิด, สารตกค้างจากวัตถุอันตรายทางการเกษตร, สารทำละลายที่ใช้ในการสกัด, น้ำบริโภคบรรจุปิดสนิท ไปจนถึงฉลากโภชนาการและวัตถุเจือปนอาหาร

การอัพเดทมาตรฐานเหล่านี้ อาจกระทบ

            •การขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์

            •การจัดประเภทวัตถุดิบ

            •การออกแบบฉลาก

            •การเตรียมเอกสารนำเข้า

            •ระบบคุณภาพในโรงงาน

            จึงขอเชิญชวนทุกท่าน มาร่วมอัพเดทมาตรฐานอาหารกัน แต่เนื่องจากมาตรฐานที่อัพเดทใหม่ ค่อนข้างเยอะและละเอียด บทความนี้จึงหยิบเฉพาะบางประเด็นสำคัญมาให้ติดตาม พร้อมลิงก์ไปยังประกาศฉบับเต็มของ อย. เพื่อให้ผู้ประกอบการตรวจสอบรายละเอียดเพิ่มเติมได้โดยตรง

1) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 459) พ.ศ. 2568 เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการนำเข้าอาหารที่มีความเสี่ยงจากโรควัวบ้า

            ประกาศฉบับนี้ปรับเงื่อนไขการนำเข้าให้สอดคล้องกับแนวทางสากลมากขึ้น โดยเฉพาะการอ้างอิงแนวทางของ องค์การโรคระบาดสัตว์ระหว่างประเทศ (WOAH)

ตัวอย่างประเด็นที่น่าสนใจ

            •การจัดให้ เจลาตินและคอลลาเจน เป็นชิ้นส่วนปลอดภัย (ไม่อิงกลุ่มประเทศ) เนื่องจากผ่านกระบวนการผลิตที่รุนแรงแล้ว จึงไม่ต้องขอหลักฐานประกอบการนำเข้า

            •เพิ่มความยืดหยุ่นของเอกสาร โดยยังคงหลักการ traceability และเพิ่มทางเลือกการใช้เอกสารรับรองระบบคุณภาพ เช่น PIC/S GMP ได้

            ผู้ที่เกี่ยวข้องกับวัตถุดิบจากสัตว์ อาหารเสริม โปรตีน หรือโรงงานที่ใช้เจลาตินในกระบวนการผลิต ควรตรวจสอบเงื่อนไขใหม่ให้ครบถ้วน โดยสามารถติดตามได้ที่นี่

อ่านประกาศฉบับเต็ม

อ่าน Q&A จัดทำโดยกองอาหาร กระทรวงสาธารณสุข

2) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 460) พ.ศ. 2568 เรื่อง อาหารที่มีสารพิษตกค้าง

            ประกาศฉบับนี้ยกเลิกประกาศเดิม 4 ฉบับ (ฉบับที่ 380,393,419,449) และรวมไว้ในฉบับเดียว ช่วยให้การอ้างอิงกฎหมายชัดเจนขึ้น

            ประกาศนี้มีการอัพเดทค่าสารตกค้างให้อาหารประเภทต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับประเทศไทย โดยหนึ่งในประเด็นสำคัญคือ หาก Codex ไม่มีค่ากำหนด สามารถอ้างอิงมาตรฐานของ ASEAN MRLs ได้ ซึ่งมีผลต่อการประเมิน MRL ในวัตถุดิบทางการเกษตรและผลิตภัณฑ์แปรรูป

            ผู้ผลิตอาหารสด อาหารแปรรูป และผู้ส่งออก ควรตรวจสอบรายการสารและค่ากำหนดใหม่ โดยเฉพาะผู้ที่จำหน่ายหลายประเทศ

อ่านประกาศฉบับเต็ม

อ่าน Q&A จัดทำโดยกองอาหาร กระทรวงสาธารณสุข

3) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 461) พ.ศ. 2568 เรื่อง สารทำละลายที่ใช้ในการสกัดสำหรับใช้ในการผลิตอาหาร

            เป็นประกาศที่จัดทำขึ้นใหม่ โดยที่ไม่ได้มีมาก่อน

ตัวอย่างประเด็นสำคัญ

            •ยกเลิกการใช้เมทิลแอลกอฮอล์ในการใช้เป็นสารช่วยผลิต (processing aid) อาหารบางชนิด ตามประกาศที่ 259

            •กำหนดสารทำละลายที่ใช้ในการสกัด เป็นอาหารควบคุมเฉพาะ

            •ในบัญชีแนบท้ายระบุปริมาณสูงสุดที่อนุญาตให้ใช้ และปริมาณตกค้างสูงสุดของสารทำละลายในอาหาร

            ผู้ผลิตหรือนำเข้าสารละลายที่ใช้ในการสกัด และอาหารที่ต้องมีการใช้สารละลายในการสกัด ควรศึกษาเพิ่มเติมและขอแก้ไข/ขออนุญาตผลิตภัณฑ์ให้เป็นไปตามประกาศฉบับใหม่ผ่าน e-submission

อ่านประกาศฉบับเต็ม

อ่าน Q&A จัดทำโดยกองอาหาร กระทรวงสาธารณสุข

4) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 462) พ.ศ. 2568 เรื่อง น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท

            มีการปรับนิยามให้ครอบคลุมน้ำระบุแหล่งกำเนิดและน้ำโซดาที่มีคาร์บอนไดออกไซด์ (จากเดิมอยู่ในกลุ่มเครื่องดื่ม) แต่ไม่รวมถึงน้ำแร่ธรรมชาติ และโซดาแต่งกลิ่นรส

นอกจากนี้ยังมีการปรับเกณฑ์คุณภาพบางรายการ เช่น

            •ค่าสี ต้องไม่เกิน 15 ฮาเซนยูนิต

            •ความขุ่น ต้องไม่เกิน 4 ซิลิกาสเกล

            •ปรับข้อกำหนดด้านจุลินทรีย์

            •ปรับข้อกำหนดสารปนเปื้อน ให้เป็นไปตามความเสี่ยงตามข้อมูลปัจจุบัน

            อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ การเปิดทางเลือกการแสดงฉลากแบบดิจิทัล ลดการใช้หมึกพิมพ์และวัสดุบนฝา ร่วมกับการแสดงข้อความที่กำหนดโดยไม่ใช้หมึก ซึ่งอาจมีผลต่อการออกแบบบรรจุภัณฑ์ในอนาคต

อ่านประกาศฉบับเต็ม

อ่าน Q&A จัดทำโดยกองอาหาร กระทรวงสาธารณสุข

5) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 463) พ.ศ. 2568 เรื่อง น้ำแข็ง

            ปรับแก้ไขข้อกำหนดสารปนเปื้อนให้สอดคล้องกับปัจจุบัน และการแสดงฉลากให้ยืดหยุ่นขึ้น

            มุ่งเน้นควบคุมเฉพาะน้ำแข็งเพื่อการรับประทาน ตัดส่วนวัตถุประสงค์อื่นนอกจากการรับประทานออก เช่น เพื่อการประมง เพื่อการรักษาคุณภาพตัวอย่าง หรือเพื่อวัตถุประสงค์อื่น จะไม่จัดเป็นอาหารภายใต้ประกาศ ในส่วนของเอกสาร Q&A ระบุว่าน้ำแข็งเพื่อวัตถุประสงค์อื่น อาจมีการแสดงการแจ้งเตือนว่า “น้ำแข็งใช้รับประทานไม่ได้” เพื่อป้องกันการเข้าใจผิด

อ่านประกาศฉบับเต็ม

อ่าน Q&A จัดทำโดยกองอาหาร กระทรวงสาธารณสุข

6) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 464) พ.ศ. 2568 เรื่อง น้ำแร่ธรรมชาติ (ฉบับที่ 2)

            มีการปรับปรุงในส่วนของการแสดงฉลาก และเพิ่มทางเลือกการแสดงฉลากแบบไม่ใช้หมึกพิมพ์(ยกเว้นที่ฝา)เช่นเดียวกับน้ำดื่มในภาชนะบรรจุปิดสนิท

อ่านประกาศฉบับเต็ม

อ่าน Q&A จัดทำโดยกองอาหาร กระทรวงสาธารณสุข

7) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 466) พ.ศ. 2568 เรื่อง อาหารที่ต้องแสดงฉลากโภชนาการ และค่าพลังงาน น้ำตาล ไขมัน และโซเดียม แบบจีดีเอ (ฉบับที่ 3) และ      ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 467) พ.ศ. 2568 เรื่อง ฉลากโภชนาการ (ฉบับที่ 2)

            มีการปรับความยืดหยุ่นด้านรูปแบบสีของกรอบ ตัวอักษร และพื้นหลัง เช่นในกรณีกล่องกระดาษลังลูกฟูกที่ไม่สามรถปรับพื้นหลังเป็นสีขาวได้ โดยยังคงหลักการสำคัญคือ ความชัดเจนและไม่ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิด และปรับเงื่อนไขข้อความ

อ่านประกาศฉบับเต็ม (1)

อ่านประกาศฉบับเต็ม (2)

อ่าน Q&A จัดทำโดยกองอาหาร กระทรวงสาธารณสุข

8) วัตถุเจือปนอาหาร ประกาศ ฉบับที่ 468

            มีการเพิ่มรายการสารบางกลุ่ม เช่น กลุ่มที่เกี่ยวข้องกับการทำไวน์ และปรับรายการเดิมให้สอดคล้องกับ Codex

            ผู้ผลิตอาหารแปรรูป เครื่องดื่ม และวัตถุเจือปน ควรตรวจสอบรายการสารที่ใช้อยู่ในสูตรผลิตภัณฑ์ เพื่อให้เป็นไปตามกฏหมายที่มีการอัพเดท

อ่านประกาศฉบับเต็ม

อ่าน Q&A จัดทำโดยกองอาหาร กระทรวงสาธารณสุข