กฏหมายการแสดงฉลากในประเทศไทย

            สำหรับในประเทศไทย กฏหมายด้านการแสดงฉลากอาหารจะอยู่ในความรับผิดชอบของกระทรวงสาธารณสุข โดยในการแสดงอายุของอาหารนั้น จะขึ้นอยู่กับอาหารที่แตกต่างกันดังนี้

            ชนิดของอาหาร

            -อาหารที่ผู้ผลิตสามารถให้ข้อมูลได้ เช่น หาบเร่แผงลอย, อาหารสดที่ไม่ผ่านกรรมวิธี (เว้นแต่ตัดแต่ง ชำแหละ ลดขนาด) บรรจุในสภาพที่เห็นอาหาร (ไม่รวมอาหารแปรรูป), และ อาหารในภาชนะบรรจุที่บริการในร้านอาหาร หรือบริการจัดส่ง ที่ไม่มีการขอเลขสารบบอาหาร ไม่ต้องแสดงฉลาก(1)

            -อาหารในภาชนะบรรจุ (อาหารที่บรรจุในหีบห่อ ปิดผนึกพร้อมจำหน่าย) จะต้องมีการระบุอายุการเก็บของอาหาร ตามประกาศเฉพาะของอาหารนั้น ๆ ดังตัวอย่างในตารางที่ 1 โดยอาหารที่มีความเสี่ยงต่ออันตราย หรือในผู้บริโภคที่มีความเสี่ยง (เช่น ทารก ผู้ป่วย) จะมีความเข้มงวดในการแสดงฉลากมากกว่า

            ข้อความระบุอายุอาหาร

            -“วันผลิต” หมายถึง วันที่ผลิตสินค้าอาหารนั้น ๆ

            -“วันหมดอายุ” หมายถึง หมายถึงวันที่สิ้นสุดคุณภาพอาหาร เมื่อเก็บรักษาตามที่ระบุ ซึ่งมักเป็นปัญหาด้านความปลอดภัย เช่น การเจริญของเชื้อจุลินทรีย์ การผลิตสารพิษสะสม เป็นต้น ซึ่งไม่ปลอดภัยต่อการบริโภคเมื่อหมดอายุ

            -“ควรบริโภคก่อน” หมายถึง วันที่สิ้นสุดช่วงเวลาที่อาหารคงคุณภาพดี เมื่อเก็บรักษาตามที่ระบุ ส่วนใหญ่อาหารกลุ่มนี้มักมีการเสื่อมเสียเชิงคุณภาพก่อน เช่น รสชาติ กลิ่นรส เนื้อสัมผัสเปลี่ยนแปลง ปริมาณวิตามิน คุณค่าโภชนาการ หรือฟังก์ชัน น้อยกว่าที่ระบุไว้ในฉลาก เป็นต้น แต่ไม่ได้มีปัญหาเรื่องความปลอดภัยหรืออันตรายทันทีที่สิ้นสุดช่วงคุณภาพดีของอาหาร

            เมื่อเลยวันหมดอายุหรือควรบริโภค ตามกฏหมายแล้วจะไม่สามารถจำหน่ายผลิตภัณฑ์นั้นได้

             อายุของอาหาร (3)

            สำหรับอาหารทั่วไปที่ไม่มีประกาศเฉพาะ การระบุอายุของอาหาร จะขึ้นอยู่กับอายุการเก็บของอาหารนั้น ๆ

            -ในกรณีที่อาหารมีอายุการเก็บน้อยกว่า 90 วัน ให้ระบุอายุของอาหารเป็น “วัน เดือน และ ปี” ตามลำดับ โดยเดือนระบุเป็นตัวอักษรหรือตัวเลขก็ได้

            -ในกรณีที่อาหารมีอายุการเก็บมากกว่า 90 วัน ให้ระบุอายุของอาหารเป็น “วัน เดือน และ ปี” หรือ “เดือน และ ปี” ตามลำดับ โดยเดือนระบุเป็นตัวอักษรหรือตัวเลขก็ได้ และมีการกำกับว่า “ควรบริโภคก่อน” หรือ “หมดอายุ” ด้วย

            โดยต้องระบุ “ควรบริโภคก่อน” กำกับ หรือระบุอายุของอาหารในลักษณะวันผลิต หรือ วันหมดอายุ ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข

5 เกร็ดความรู้ เรื่องการแสดงฉลากอายุการเก็บอาหาร (2)

            ♦การระบุอายุ สามารถระบุเป็น พุทธศักราช หรือคริสต์ศักราชก็ได้ แต่ต้องสื่อสารให้ชัดเจน

            ♦ข้อความระบุอายุของอาหารต้องมีขนาดเท่ากันทั้งหมด

            ♦ถ้าบรรจุภัณฑ์ไม่สามารถพิมพ์ตัวอักษร สามารถใช้การติดสติกเกอร์แทนได้

            ♦สินค้าที่ระบุวันหมดอายุหรือควรบริโภคก่อน จะสามารถจำหน่ายได้ถึง เที่ยงคืนของวันที่ระบุเท่านั้น

            ♦หากจำหน่ายสินค้าหลังวันหมดอายุ ผู้จำหน่ายจะต้องโทษปรับไม่เกินสามหมื่นบาท

            การระบุอายุของอาหารในประเทศอื่น ๆ

            สำหรับผลิตภัณฑ์อาหารที่นำเข้ามาจากประเทศอื่น เมื่อนำมาจำหน่ายในประเทศจะต้องมีการระบุฉลากตามกฏหมายในประเทศไทย อย่างไรก็ตาม บางครั้ง จะสังเกตได้ว่าบนบรรจุภัณฑ์อาจจะมีการระบุอายุการเก็บของอาหารตามกฏหมายประเทศต้นทางเพิ่มเติมด้วย ผู้บริโภคต้องสังเกตให้ดีว่าการระบุอายุนั้นเป็นแบบใด เช่นเดียวกับผู้ประกอบการที่ต้องการจะส่งออกผลิตภัณฑ์อาหาร การแสดงฉลากข้อมูลอายุการเก็บอาหาร จะต้องเป็นไปตามรูปแบบของประเทศปลายทางเช่นกัน เช่น ประเทศญี่ปุ่น จีน และ เกาหลี อาจระบุเป็นระบบ ปี เดือน วัน โดยประเทศจีนใช้การระบุวันที่ผลิต ร่วมกับบอกว่าผลิตภัณฑ์มีอายุเท่าไรนับจากวันผลิต (เช่น 2 ปี นับจากวันผลิต) ส่วนผลิตภัณฑ์ประเทศสหรัฐอเมริกานิยมใช้ระบบ เดือน วัน ปี เป็นต้น(4)  ด้วยความแตกต่างเหล่านี้ ผู้ประกอบการจึงควรศึกษาข้อมูลให้ชัดเจนเมื่อต้องการส่งออกผลิตภัณฑ์

            อิโตะขอเป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนสังคมอาหารปลอดภัยในประเทศไทย เพื่อให้อุตสาหกรรมอาหารไทยเติบโตได้อย่างยั่งยืน

คลิกที่นี่ เพื่อรู้จักเราเพิ่มเติม

เอกสารอ้างอิง

1.ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 367) พ.ศ. 2557 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ. [Online] http://www.oic.go.th/FILEWEB/CABINFOCENTER3/DRAWER091/GENERAL/DATA0000/00000520.PDF

2.ประเด็นถามตอบประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 367) พ.ศ.2557 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุและฉบับแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 383) พ.ศ. 2560. [Online] http://food.fda.moph.go.th/data/news/2559/QandA(367).pdf

3.ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 383) พ.ศ. 2560 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ (ฉบับที่ [Online] http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2560/E/097/24.PDF

4.Date Format in the United States. [Online] https://iso.mit.edu/americanisms/date-format-in-the-united-states/#:~:text=The%20United%20States%20is%20one,yyyy%2Dmm%2Ddd)