อาหารฟังก์ชันเป็นเทรนด์ที่กำลังมาแรง (อ่านเพิ่มเติมเรื่องอาหารฟังก์ชัน) แต่เรื่องนี้ค่อนข้างเป็นเรื่องใหม่ ทำให้ในท้องตลาด มีการโฆษณาถึงสรรพคุณของผลิตภัณฑ์อาหารกันอย่างแพร่หลาย และอาจจะมีการกล่าวอ้างเกินจริง และในขณะดียวกัน ตลาดอาหารฟังก์ชันก็เป็นตลาดที่กำลังอยู่ในช่วงขาขึ้น มีผู้ประกอบการสนใจในการลงทุนเป็นจำนวนมาก อย. ประเทศไทย จึงสนับสนุนการพัฒนาอาหารฟังก์ชัน เพื่อช่วยเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ ไปพร้อม ๆ กับการคุ้มครองผู้บริโภคให้ปลอดภัย และได้ประโยชน์ [1] ด้วยการออกประกาศใหม่ คือ ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 447 พ.ศ. 2566 เรื่อง การกล่าวอ้างทางสุขภาพของอาหารบนฉลาก [2]

ข้อมูลโดยสรุป

            1.นิยามของการกล่าวอ้างทางสุขภาพ (health claims) 3 ลักษณะ คือ หน้าที่ของสารอาหาร (nutrient function claims), หน้าที่อื่น (other function claims) และการลดความเสี่ยงของโรค (reduction of disease risk claims)

            2.หลักเกณฑ์และเงื่อนไข (เช่น ต้องมีคุณภาพและความปลอดภัย, ต้องมีส่วนประกอบฟังก์ชันที่มีนัยสำคัญตามเอกสารอ้างอิง, ต้องมีเอกสารเพียงพอในการอ้างอิงตามหลักวิทยาศาสตร์ และสามารถวิเคราะห์ปริมาณอาหารหรือส่วนประกอบได้)

            3.เงื่อนไขเพิ่มเติม เช่น ต้องอยู่ใน Thai RDIs, ต้องกล่าวอ้างด้วยข้อความตามท้ายประกาศ, หากอาหารมีปริมาณไขมัน ไขมันอิ่มตัว คลอเรสเตอรอล โซเดียมและน้ำตาลมากกว่าที่กำหนด จะต้องกำกับปริมาณสารเหล่านี้ไว้ติดกับข้อความกล่าวอ้าง ตามขนาดที่กำหนด

            4.อาหารที่กล่าวอ้างหน้าที่อื่น และกล่าวอ้างการลดความเสี่ยงของโรค ต้องมีปริมาณไขมัน ไขมันอิ่มตัว คลอเรสเตอรอล โซเดียมและน้ำตาลต่ำกว่าที่กำหนด

            5.การกล่าวอ้างอื่นๆ นอกเหนื่อจากปัญชีในประกาศ ต้องผ่านการประเมินตามที่กำหนด

            6.การแสดงข้อความต้องเป็นไปตามเงื่อนไข เช่น ภาษาที่ใช้ ขนาดตัวอักษร การใช้คำที่ไม่ทำให้เข้าใจว่าสามารถรักษาหรือป้องกันโรค รวมไปฉลากต้องเป็นไปตามประกาศกระทรวงฯเกี่ยวกับฉลากอาหารนั้นๆ

            บัญชีหมายเลข 1 ท้ายประกาศ ระบุสารอาหารที่สามารถกล่าวอ้างหน้าที่ของสารอาหาร ทั้งหมด 27 รายการ ได้แก่ โปรตีน ใยอาหาร วิตามินเอ วิตามินบี1 วิตามินบี2 ไนอาซิน วิตามินบี6 กรดโฟลิก/โฟเลท ไบโอติน กรดแพนโทธินิค วิตามินบี 12 วิตามินซี วิตามินดี วิตามินอี วิตามินเค แคลเซียม ฟอสฟอรัส เหล็ก ไอโอดีน แมกนีเซียม สังกะสี ทองแดง โพแทสเซียม แมงกานิส ซีลีเนียม โมลิบดีนัม โครเมียม และคลอไรด์ พร้อมข้อความที่อนุญาตให้ใช้

            บัญชีหมายเลข 2 ท้ายประกาศ ระบุสารอาหารที่สามารถกล่าวอ้างหน้าที่อื่น ทั้งหมด 6 รายการ  ได้แก่ เบต้า-กลูแคนจากข้าวโอ๊ต/ข้าวบาเลย์ ไฟโตสเตอรอล/ไฟโตสตานอล โคลีน DHA EPA อาหารที่มีโซเดียมต่ำ,ต่ำมาก,ลดโซเดียม,ปราศจากโซเดียม อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวต่ำ,ลดไขมันอิ่มตัว หรือปราศจากไขมันอิ่มตัว พร้อมข้อความที่อนุญาตให้ใช้

            บัญชีหมายเลข 3 ท้ายประกาศ ระบุสารอาหารที่สามารถกล่าวอ้างการลดความเสี่ยงของการเกิดโรค ทั้งหมด 2 รายการ ได้แก่ อาหารที่มีโซเดียมต่ำ,ต่ำมาก,หรือปราศจากโซเดียม และอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวต่ำ,หรือปราศจากไขมันอิ่มตัว พร้อมข้อความที่อนุญาตให้ใช้

            บัญชีหมายเลข 4 ท้ายประกาศ เป็นหลักฐานประกอบการยื่นขอพิจารณาผลการประเมินการกล่างอ้างทางสุขภาพ

            ประกาศฉบับนี้จะมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 2 กรกฎาคม 2567 ซึ่งผู้ประกอบการสามารถศึกษาข้อมูลรายละเอียดได้จากประกาศฉบับเต็ม เพื่อใช้แสดงฉลาก หรือ โฆษณาผลิตภัณฑ์ของท่าน นอกจากนี้ หากมีความประสงค์จะกล่าวอ้างอื่น ๆ นอกจากที่ระบุไว้ในประกาศฯ ก็สามารถยื่นขออนุญาตเป็นรายกรณีไปค่ะ

เอกสารอ้างอิง

1.https://www.fda.moph.go.th/media.php?id=648716566388678656&name=%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%20%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9F%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B9%8C%E0%B8%8A%E0%B8%B1%E0%B8%99%20(Final).pdf

2.https://food.fda.moph.go.th/food-law/announ-moph-447