เมื่อไม่กี่เดือนมานี้ มีข่าวใหญ่ที่เป็นประเด็นในสังคมเกี่ยวกับการบริโภคแอลกอฮอล์ผิดประเภท ซึ่งทำให้มีผู้ป่วยจำนวนมากต้องเข้าโรงพยาบาล และมีหลายรายเสียชีวิต สาเหตุหลักมาจากการบริโภคเมทิลแอลกอฮอล์ หรือ เมทานอล (Methanol) ซึ่งเป็นแอลกอฮอล์ที่มีพิษร้ายแรง อาการที่เกิดขึ้นจากการรับประทานเมทานอลนั้นจะเริ่มต้นด้วยการคลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ ตามมาด้วยอาการมองเห็นพร่ามัว ปวดท้องรุนแรง และหากได้รับในปริมาณมากอาจทำให้สูญเสียการมองเห็น (ตาบอด) และเกิดภาวะหายใจล้มเหลวจนเสียชีวิตได้ภายในเวลาไม่นาน

            คำถามคือ ทำไมแอลกอฮอล์ถึงทำให้เสียชีวิตได้? แอลกอฮอล์มีกี่ประเภท? และเราควรระมัดระวังอย่างไรในการบริโภคแอลกอฮอล์ที่พบในอาหารและผลิตภัณฑ์ต่างๆ?

แอลกอฮอล์มีกี่ประเภท?

โดยทั่วไป แอลกอฮอล์แบ่งได้เป็น 2 ประเภทหลัก คือ เอทานอล (Ethanol) และ เมทานอล (Methanol):

            1.เอทานอล หรือ เอทิลแอลกอฮอล์ เป็นแอลกอฮอล์ที่เราคุ้นเคยในเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เช่น เบียร์ ไวน์ และสุรา เอทานอลเป็นแอลกอฮอล์ที่ร่างกายสามารถจัดการได้ในปริมาณที่จำกัด แต่การบริโภคในปริมาณที่มากเกินไปอาจทำให้เกิดภาวะพิษแอลกอฮอล์ (Alcohol Poisoning) ซึ่งทำให้หมดสติ อาเจียน หรือในบางกรณีอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ นอกจากนี้ ผู้บริโภคบางราย อาจมีภาวะแพ้แอลกอฮอล์ (Alcohol intolerance) ซึ่ง ไม่ใช่ภาวะแพ้อาหาร (Allergies) แต่เกิดจากภาวะร่างกายไม่สามารถย่อยแอลกอฮอล์ได้มีประสิทธิภาพมากพอ เพราะขาดเอนไซม์ในการย่อย ตัวอย่างอาการ เช่น หน้าแดง คันผิว มีน้ำมูก ฯลฯ [1] หรืออาจเกิดจากการสารอื่น ๆ ในเครื่องดื่ม เช่น ซัลไฟต์

            2.เมทานอล หรือ เมทิลแอลกอฮอล์ เป็นแอลกอฮอล์ที่มีความเป็นพิษสูงและไม่สามารถบริโภคได้ เมื่อร่างกายได้รับเมทานอล มันจะถูกเปลี่ยนเป็นฟอร์มัลดีไฮด์ (Formaldehyde) และกรดฟอร์มิก (Formic Acid) ซึ่งมีความเป็นพิษต่อระบบประสาท ตับ และตา อาการพิษที่เกิดจากเมทานอลจะมีผลกระทบรุนแรง เช่น ตาบอด และอาจนำไปสู่การเสียชีวิต [2]

5 แหล่งที่มาของเมทานอลในอาหาร

            1.สุราปลอม

            เนื่องจากเมทานอลมีราคาต่ำกว่าเอทานอล จึงมีผู้ต้องการลดต้นทุนของสุราโดยการผสมเมทานอลลงในสุรา ซึ่งเป็นการกระทำที่อันตรายและผิดพรบ. อาหาร การดื่มสุราประเภทนี้อาจทำให้ร่างกายได้รับเมทานอลในปริมาณที่อันตราย ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดการบาดเจ็บและการเสียชีวิต

            2.การหมักและกลั่นที่ไม่ได้มาตรฐาน

            กระบวนการหมักไม่สมบูรณ์อาจทำให้เกิดเมทานอลเป็นผลพลอยได้ที่ไม่พึงประสงค์ ขณะที่สุราที่ได้มาตรฐานจะมีการควบคุมการผลิตอย่างเข้มงวดเพื่อแยกเมทานอลออกจากผลิตภัณฑ์ การตรวจสอบและสุ่มตัวอย่างผลิตภัณฑ์เป็นสิ่งสำคัญในการรักษาคุณภาพและความปลอดภัย

            3.การปนเปื้อนสารเคมีที่ไม่ควรรับประทาน

            สารเคมี เช่น สารทำความสะอาด น้ำมันเชื้อเพลิง เป็นต้น อาจปนเปื้อนในกระบวนการผลิตอาหารและเครื่องดื่ม ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการได้รับเมทานอล

            4.เมทานอลในธรรมชาติ

            เมทานอลอาจอยู่ในรูปของเมทานอลอิสระ เมทิลเอสเตอร์ หรือเมทอกซีกรุปในพอลิแซคคาไรด์ เช่น ผลไม้ ถั่ว มันฝรั่ง และหัวหอม ซึ่งมีปริมาณน้อยและร่างกายสามารถจัดการได้ [3]

            5.เมทานอลจากการย่อยน้ำตาลเทียมบางชนิด

            น้ำตาลเทียมบางชนิด เช่น แอสปาแตม [3] อาจทำให้เกิดเมทานอลเมื่อร่างกายย่อย ซึ่งมีปริมาณน้อย และร่างกายสามารถกำจัดได้ หากไม่รับประทานมากจนผิดปกติ

3 ข้อควรระวังในการบริโภค

            1.เลือกอาหาร/เครื่องดื่มที่ผลิตอย่างได้มาตรฐาน

            ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีการผลิตตามมาตรฐานและมีฉลากถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด เพื่อความมั่นใจว่าไม่มีการปนเปื้อนของเมทานอล

            2.หลีกเลี่ยงอาหารที่มีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนสารเคมีที่ไม่ควรรับประทาน

            ควรระมัดระวังในการเลือกซื้ออาหาร โดยเฉพาะอาหารที่อาจมีการปนเปื้อนสารเคมีที่อันตราย

            3.สังเกตอาการผิดปกติของร่างกายหลังรับประทาน

            หากมีอาการผิดปกติหลังการบริโภค ควรรีบพบแพทย์ทันทีเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

เอกสารอ้างอิง:

1.https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/alcohol-intolerance/symptoms-causes/syc-20369211

2.https://www.rama.mahidol.ac.th/poisoncenter/th/pois-cov/Methanol

3.https://cot.food.gov.uk/sites/default/files/cot/toxpdf